SMU chấm dứt chuỗi 58 trận bất bại trên sân nhà của Pitt: bức tường chặn bóng 12,5-6

Set thứ ba kết thúc 38-36. Tôi ghi dòng ấy vào sổ tay, gạch dưới hai lần, rồi mới ngẩng lên nhìn bảng điểm. Một set bóng chuyền kéo dài tới con số 38 không phải chuyện thường ngày: nó có nghĩa hai đội đã đổi quyền giao bóng qua lại hàng chục lượt và không bên nào chịu khuất phục trước. Đêm thứ Tư ấy, SMU làm khách trên sân của Pitt, đội đang xếp hạng 2 toàn quốc, đội chưa thua trận nào mùa này và chưa từng thua trên sân nhà suốt 58 trận liên tiếp. Khi tiếng còi cuối cùng vang lên, SMU thắng bốn set. Chuỗi 58 trận dừng lại, và thành tích toàn thắng của Pitt cũng dừng lại cùng lúc. Đây là bóng chuyền nữ NCAA Division I, sân chơi đại học của Mỹ, nơi mùa giải chạy từ tháng Tám đến tháng Mười Hai và khép lại bằng vòng loại trực tiếp 64 đội. Ở đó, một trận thắng như thế này vượt ra ngoài ba điểm trên bảng xếp hạng. Nó là bằng chứng. Tôi theo dõi bóng chuyền nữ đã lâu, và điều khiến tôi dừng lại ở trận này là bối cảnh của nó. Pitt là thế lực lâu năm, được xây dựng quanh huấn luyện viên Dan Fisher. SMU là đội mới gia nhập ACC từ năm 2026 và đang đi lên. Trước trận, SMU xếp hạng 6, Pitt xếp hạng 2, còn ngôi đầu thuộc về Nebraska, đội bất bại duy nhất còn lại của giải đấu. Sau trận, SMU có thành tích 5-0 tại ACC, Pitt tụt xuống 4-1. Nhưng nếu chỉ nhìn một trận, người ta dễ đọc sai SMU. Mùa này họ đã thắng bốn đội nằm trong top 10, lần lượt trước các đội xếp hạng 3, 8, 9 và giờ là hạng 2. Họ cũng đang giữ chuỗi 14 trận thắng liên tiếp tại ACC, dài nhất trong số các đội còn đang thi đấu ở giải này. Một trận thắng trước Pitt, đặt trong chuỗi ấy, không còn là cú sốc. Nó là một mắt xích. Một chi tiết về lịch thi đấu đáng để ý: hai đội gặp nhau hai lần trong cùng một tuần. SMU vừa thắng trên sân khách, và Chủ nhật ngày 11 tháng 10, họ tiếp Pitt trên sân nhà. Trận tái đấu được truyền trên ESPN. Với bóng chuyền nữ đại học, việc một cặp đấu được đẩy lên sóng quốc gia chỉ bốn ngày sau lần chạm trán đầu tiên nói lên rằng ban tổ chức đã nhận ra giá trị của nó. Tôi ghi lại: đây là một ván cờ được chơi hai nước đi liên tiếp, và cả hai ban huấn luyện đều biết rõ điều đó. Hãy để tôi kể từ chỗ đứng của mình. Khi mọi micro đều hướng về một phía, tôi chọn đứng vào khoảng trống. Cả khán đài hướng về Olivia Babcock, tay đập chủ lực của Pitt. Còn tôi, tôi đếm những người ở giữa lưới. Điều đầu tiên tôi đếm: SMU có năm tay đập đạt từ 10 điểm trở lên. Natalia Newsome 17 điểm, Suli Davis 17 điểm, Jadyn Livings 13 điểm, rồi Placide và Favor Anyanwu mỗi người 10 điểm. Năm mũi tấn công cùng vượt ngưỡng hai con số trong một trận bốn set là dấu hiệu của một hàng công phân tán, thứ khó chặn nhất trong bóng chuyền. Điều thứ hai, và cũng là điều quyết định, nằm ở chặn bóng. SMU thắng Pitt 12,5-6 ở khoản này. Cần nói rõ về cách tính của NCAA: một pha chặn đôi được chia đều cho hai người, nên con số 12,5 là tổng của các nửa pha chặn. Cách tính ấy không làm sai lệch phép so sánh; nó chỉ cho biết SMU kiểm soát lưới áp đảo tới mức nào. Đây đã là trận thứ ba liên tiếp SMU có ít nhất 12 pha chặn. Ba trận, không phải một đêm may mắn. Điều thứ ba nằm ở nhóm trung tâm của SMU. Nhóm này đập 27 điểm trên 47 lượt, đạt hiệu suất .447. Với bóng chuyền nữ, hiệu suất trên .400 ở vị trí trung tâm trong một trận bốn set là mức xuất sắc. Riêng Newsome đạt .519 với 17 điểm, cao nhất trong sự nghiệp cô. Livings, tay đập biên, đạt .435, cũng là mức tốt nhất mùa này của cô. Anyanwu suýt đạt double-double với 10 điểm và 9 pha chặn. Davis, một tay đập biên mới học năm hai, ghi 17 điểm kèm 9 pha cứu bóng và 4 pha chặn, trận thứ 14 trong mùa cô đạt từ 10 điểm trở lên. Libero Victoria Harris có 20 pha cứu bóng và 4 điểm giao bóng trực tiếp, cân bằng kỷ lục cá nhân về giao bóng ăn điểm. Đặt cạnh đó là Pitt. Babcock ghi 25 điểm. Cô là người giữ kỷ lục chương trình với 1.853 điểm tấn công và 176 điểm giao bóng trực tiếp trong sự nghiệp. Nhưng 25 điểm ấy, trong một trận mà đội cô thua chặn bóng 6-12,5, lại kể một câu chuyện khác: Pitt phụ thuộc vào một mũi tấn công, và SMU đã khóa được những mũi còn lại. Cách SMU thắng mang dáng dấp của một công thức cổ điển: đánh xuyên qua giữa lưới, rồi kiểm soát lưới ở phía bên kia. Khi nhóm trung tâm đạt .447, hàng chặn đối phương buộc phải dồn người vào giữa; và khi hàng chặn dồn vào giữa, hai cánh mở ra. Năm tay đập hai con số là hệ quả tự nhiên của phép toán ấy. Pitt không có câu trả lời thứ hai khi Babcock bị bao vây. Tôi không chỉ kể trận đấu; tôi kể về những con người bị xếp sau bảng tỉ số. Nhóm trung tâm của SMU không có ai ghi 25 điểm. Họ chia nhau 27 điểm, mỗi người một chút, và chính sự chia đều ấy khiến hàng chặn Pitt không biết chờ ai. Set 38-36 nói thêm một điều về bản chất trận đấu. Một set dài như vậy chỉ xảy ra khi cả hai bên giữ được quyền giao bóng dưới áp lực. Nó không được định đoạt bằng một khoảnh khắc lóe sáng, mà bằng những pha bóng ở điểm số cuối: nơi giao bóng, nơi xử lý bóng bổng, nơi quản lý thay người. Bóng chuyền NCAA đánh theo thể thức 25 điểm, thắng cách biệt hai, không giới hạn điểm. Chính luật ấy đã sinh ra set 38-36, và chính nó biến chiều sâu đội hình thành một lợi thế thật sự. Điều đáng bàn nhất lại không nằm ở tỉ số. Nó nằm ở cách Pitt nói về thất bại. Fisher nói rằng đội ông cần trải qua những cảm xúc ấy. Babcock nói rằng đội cô vẫn chưa đạt được một tiêu chuẩn cao trong các trận đấu. Đọc hai câu ấy, tôi thấy một điều khác hẳn với câu chuyện người khổng lồ gục ngã mà truyền thông thích kể. Một đội bất bại 58 trận trên sân nhà là một đội đã lâu không bị đẩy vào thế khó. Chuỗi ấy là thành tích, nhưng cũng có thể là một vùng an toàn. Khi không ai buộc bạn phải đánh những điểm số cuối set trong trạng thái căng thẳng, bạn không biết mình sẽ phản ứng thế nào cho tới khi điều đó xảy ra. Tôi không nói Pitt yếu. Tôi nói rằng con số 58 có thể đã che một khoảng trống về khả năng chịu áp lực. Và cách Fisher cùng Babcock đón nhận thất bại, như một bài học cần thiết chứ không phải một tai nạn, cho thấy ban huấn luyện đã nhận ra khoảng trống ấy từ trước. Ở phía ngược lại, cần giữ sự tỉnh táo với SMU. Những nhãn cao nhất sự nghiệp của Newsome hay tốt nhất mùa của Livings chỉ là đỉnh của một trận, không phải chuẩn mực của cả mùa. Thứ duy nhất có sức nặng xuyên trận đấu là chuỗi ba trận chặn bóng từ 12 pha trở lên. Đó mới là nền tảng. Phần còn lại, hãy để thời gian trả lời. Cũng cần nhìn xa hơn một chút. Bóng chuyền nữ NCAA là nguồn cung chính cho đội tuyển quốc gia Mỹ và cho các giải chuyên nghiệp đang nổi lên như LOVB và PVF. Mỗi màn trình diễn đỉnh cao ở đây, dù chỉ trong một đêm thứ Tư, đều chảy vào dòng chảy ấy. Một trận thắng của SMU không làm thay đổi bản đồ ngay lập tức, nhưng nó bơm thêm một chút dữ liệu vào câu chuyện về một giải đấu đang ngày càng dày đặc những bất ngờ. Trận tái đấu ngày 11 tháng 10 sẽ là điểm uốn tiếp theo. Nếu Pitt thắng, câu chuyện gục ngã khép lại và trật tự được lập lại. Nếu SMU thắng lần nữa, vị thế ứng viên vô địch của họ sẽ cứng lại. Không ai mở sóng cho tôi, nên tôi đi tìm những đôi tai chưa từng được phục vụ. Có lẽ lần này, ESPN đã tự mở sóng. Và với bóng chuyền nữ, đó đã là một bước tiến.